Buerie bňeteme




  Logg inn i Learoevierhtieh
  Gorredh g´elem

Juli   2017
uke m t o t f l s
26      1 2
27 3 4 5 6 7 8 9
28 10 11 12 13 14 15 16
29 17 18 19 20 21 22 23
30 24 25 26 27 28 29 30
31 31      

Nyheter

Smink deg pň samisk
Foto: Bent Johansen
Nordlys 11.12.2006 12:08:29

źPostkortene╗ filmes
Altaposten 11.12.2006 11:13:09

Halvt norske nordmenn
Norske aner er spredt rundt om i verden. Her er et knippe halvnordmenn du kan vŠre stolte av. Eller ikke.
TV 2 Nettavisen 10.12.2006 11:47:19

Nye kjempeparker
Aftenposten 8.12.2006 01:07:25

Kvinner pň topp! - Dagbladet.no
Dagbladet 7.12.2006 06:09:08

Skuffet over Sametinget
Det er arrogant av flertallet pň Sametinget ň si nei til ň bruke 100.000,- kroner pň et samarbeid med kvenene, mener Willy ěrnebakk (Ap).
Harstad Tidene 5.12.2006 13:06:26

Urfolk snytt for bistandsmidler
Bare 19 prosent av 935 millioner kroner som regjeringen skulle gi til urfolk, er brukt til formňlet.
Dagsavisen 5.12.2006 09:10:38

Kritiserer norsk bistand til urfolk
Bare en liten del av pengene regjeringen skryter av at Norge gir til verdens urbefolkning gňr dit det blir hevdet. Nň krever Regnskogfondet en umiddelbar gransking.
VG 5.12.2006 07:06:10

Lyver om hjelp til urfolkbistand - Dagbladet.no
Dagbladet 5.12.2006 07:01:27

ľ Visste hva de gikk til
Altaposten 4.12.2006 15:20:43

Buerie bňetemeů

┼arjelsaemien g´ele lea gaarvaneminie. Eah dan j´jnjesh ňarjelsaemien dajvesne gieh saemesth. *[1] ┼arjelsaemien dajvesne gellie dňeriesmoeri uvte tjňadtjoejibie gosse edtjijibie g´elem gorredidh jih evtiedidh. Akte dejstie dňeriesmoerijste vaenie learoevierhtieh leah. Daajroes maaje d´hte daerpies ňarjelsaemien ÷÷hpehtŠmman gosse ňejvieulmide saemien ÷÷hpehtimmie-soejkesjesne eevtjijibie jaksedh. Akte dejstie ňejvieulmijstie lea guektien-g´eleguedtijinie sj´dtedh. *[2]

┼arjelsaemieh vaenesh leah jih bňrrode ňrroeminie. G÷÷kte saemien-skňvloeh ňarjelsaemien dajvesne, Gaske- N÷÷rjen saemien-skuvle, Aarportesne mubpie jis ┼arjelsaemiej skuvle, Snňasesne. Dah minngemes jaepieh eah dan j´jnjesh gieh j´jtsh maanah saemienskňvlojde jih internaatide seedtieh. Utnieh buerebe maanah gňetesne utnedh. Í÷hpehtimmielaake m´etsken 1.-s biejjie 1999 jeatjahtehti. Gaajhkh saemien maanah gieh  maadth-skňvlosne jih jňarhke-skňvlosne vaedtsieh edtjieh reaktah ÷÷hpehtimmiem saemieng´elesne N÷÷rjesne ňadtjodh. *[3]  

Laake dňeriesmoerine ňajvalatjide sj´dti. Guktie edtjieh ňarjelsaemien ÷÷hpehtimmiem maadtskňvlosne  jih jňarhkeskňvlosne ÷÷rnedh duejtie saemien learoehkidie guhth tj´eltine ňrroeh. Í÷hpehtimmie -jih g´ehtjedimmie-departemeente (UFD) ovtetje Staaten ÷÷hpehtimmien kontovrem Nordlaantesne, daelie Nordlaanten fylhkeňlma, byjjehtimmie jih ÷÷hpehtimmiegoevtesem stilli prosjeektem 2000 tseegkedh, gusnie edtjieh voejhkelidh ÷÷hpehtimmiem ÷÷rnedh ňarjelsaemien maanide gieh tj´eltine ňrroeh. Harald Balto lea ňejvieprosjeektem 2000 ľ2004 juhtiehtamme.


*[1] SEG : Sami Ealahus-ja Guorahallanguovddas ľ Samisk NŠrings- og Utredningssenter; Unders°kelse om bruken  av samisk sprňk
*[2] KUF, Kirke-, utdannings, - og forskningsdepartement-(1997) : Det samiske lŠreplanverk for den 10- ňrige grunnskole  
*[3] KRD, kommunal- regional departement- (2001): Stortingsmelding nr.55; Om samepolitikken 

Prosjeekte ö┼arjelsaemien ÷÷hpehtimmie gňetie-skňvlosneö golme suerkij mietie juakasovveme. Daan vuelelen vuesehte guktie sj´ehtesjadteme:

┼arjelsaemien ÷÷hpehtimmie

Prosjeekten tj´rrh ö┼arjelsaemien ÷÷hpehtimmie gňetie-skňvlosneö guajhtsadin daerpies eensi learoevierhtieh utnedh. Dan gaavhtan Nordlaanten fylhkeňlma, byjjehtimmie jih ÷÷hpehtimmiegoevtese learoevierhtie-prosjeektem tseegki: 

  • Learoevierhtieh evtiedidh jih sj´ehtesjidh elegktronigken ÷÷hpehtŠmman.

Maja Lisa Kappfjell lea dam prosjeektem 2002 ľ 2004 juhtiehtamme. Dah g÷÷kte voestes jaepieh 50 % prosjeektine berki. Minngemes jaepie 100 % prosjeektine barkeme. ┼ejvie-ulmie daennie prosjeektesne lij: 

"learoevierhtieh s´iehtesjidh guktie lohkehtŠjjah buerebe dejtie jeksieh jih learoevierhtieh duejtie daltasidie jih aamhteside evtiedidh gusnie daerpies.ö

 

 

 


Prosjeekte edtji learoevierhtieh maadth-skňvlose darjodh.

Prosjeektense naemhtie berkibh. Voestegh vuartasjamme magkerh learoevierhtieh joe leah. Daejriejibie lohkehtŠjjah j´jtjh learoevierhtieh j´jtsh ÷÷hpehtŠmman darjoeh. Prosjeekte lea naan dejstie tj÷÷nghkeme jih aktene daatabasese Gaske-vearman buakteme. Svaalhtese dan bealan lea:  www.learoevierhtieh.no. LohkehtŠjjah edtjieh nimhtie varki learoevierhtide jaksedh, Gaske-viermeste v´edtjedh, j´jtsh learoehkidie sj´ehtesjidh seamma saahth ÷÷hpehtimmiem utnieh ľ maajehvňňjnesen tj´rrh jallh ÷÷hpehtimmie gusnie lohkehtŠjja learohkigujmie ektine lea. 
 
Jilhts learoevierhtieh joe daennie daatabasesne, mijjen hňhkoe lohkehtŠjjah edtjieh viehkiehtidh j´jtsh learoevierhtiejgujmie lissiehtidh jih aaj mijjine rňňresjidh guktie ňarjelsaemien learoevierhtieh darjodh jih evtiedidh. Vaejtie lea Gaske-viermiebielie jih daatabase edtjieh naemhtie sj´dtedh jih aaj t´jjejuhteles ňrrodh. Viehkiem dellie daarpesjibie ňarjelsaemien lohkehtŠjjijste.    

Vuartasjamme libie magkerh learoevierhtieh mah joe leah jih aaj ňňdtjeme daejredh ňarjelsaemien lohkehtŠjjijste jih Saemiedigkeste magkaridie daltesidie tjoeveribh orre learoevierhtieh darjodh.

Saemiedigkie jih lohkehtŠjjajgujmie ektine goerkesibh varki tjoeveribh aelkedh learoevierhtieh sj´ehtesjidh jih darjodh noere daltasidie, ňarjelsaemien mubpine g´eline, jilhts ňarjelsaemien dajvesne maanah mah  ňarjelsaemien voestesg´eline jih aaj maanah mah g´ele-kultuvrefaagem skňvlosne veeljieh. Jeenemes learoehkijstie ňarjelsaemien mubpine g´eline veeljieh.

Mijjieh dellie beetneh-vierhtiej mietie eelkibh ohtsedh.  Daejtie prosjeektide beetneh-vierhtieh ňadtjoejibh: ôLearoegŠrjahö 8.-den klaasseseö darjodh maam galka learoegŠrjah ä┼arjelsaemien 1-6ô-ijstie  jňerhkedh. Jaahkenelkien Aannan learoevierhtieh gaske-vearman b´ejedh jih daataprovgrammem Magnimaster Gold ňarjelsaemien g´elese jarkoestidh.


Bňvroeh aaj ňarjelsaemien skňvlojste aaj daaletje aamhtsh v´edtjedh mejtie maanah jih noerh utnieh luste jih dejtie g´ele÷÷hpehtŠmman sj´ehtesjidh. Vaejtiem aaj govleme ┼arjelsaemien-Daaroen/ Daaroen- ┼arjelsaemien baakoegŠrjam Gaske-vearman b´ejedh guktie learohkh maehtieh varki lahtsh daaroeng´eleste saemieng´elese, saemieng´eleste daaroeng´elese ohtsedidh. Ibie ┼arjelsaemien-Daaroen /Daaroen-┼arjelsaemien baakoegŠrjam jaakseme guktie libie maahteme dam Gaske-vearman sj´ehtesjidh.  

Beetneh-vierhtiej mietie libie ohtseme, Tj´elte-jih reegijovnen departemeenteste(KRD), G´ehtjedimmie-jih ÷÷hpehtimmie departementeeste(UFD), Learoejarngeste jih Saemiedigkeste. Dňeriesmoereh daesnie lij nuekies beetneh-vierhtieh dej ňarjelsaemien learoevierhtie-prosjeektide ňadtjodh. Mubpie guktie dejtie learoevierhtie-prosjeektide ÷÷rnedh, gosse dan vaenie ňarjelsaemien lohkehtŠjjah jih dah aaj dan vihkeles sijjen skňvlojne. Ajve 8-12 ňarjelsaemien lohkehtŠjjah ňarjelsaemien dajvesne.

Gňalmede dňeriesmoere guktie learoevierhtide Gaske-vearman darjodh gosse dan j´jnjh dňajvoeh guktie learoevierhtide Gaske-vearman hammoedidh. (4)  Dan ňvteste libie bieliem www.learoevierhtieh.no gaske-viermesne tseegkeme gusnie ňarjelsaemien learoevierhtieh jih b´evnesh ÷÷hpehtimmien b´jre leah. Gaske-viermiebielien nualan libie aaj daatabaasem tseegkeme gosse learoevierhtieh tj÷÷nghkesovveme. Learoevierhtiem ögorredh g´elemö learoehkidie libie aaj dan seamma gaske-viermiebielien nualan b´ejeme. Daesnie j´jnjh joekehth lustes aamhtesh m´sse laavenjassh jih tjoejefijlh mah noerh utnieh luste. Learohkh edtjieh dellie öbrukernavnö jih öpassordö ňadtjodh guktie dan Gaske-viermiesŠjjan ňadtjoeh tjaangedh.

LearoegŠrjah 8.klaassese, ňarjelssaemien mubpine g´eline aaj dorjeme. ľ Dovne lohkemegŠrja jih barkoegŠrja  - jilhts ganne jeenemes ňarjelsaemien ÷÷hpehtimmijste maajehvňňjnesen jih Gaske-viermien tj´rrh leah, daerpies gŠrjah aaj utnedh.

Mijjieh libie aaj pedagogihke provgrammem Magnimaster Gold ňarjelsaemien g´elese jarkoestamme jih sj´ehtesjamme.

Saemien skňvloeh Sveerjesne, N÷÷rjesne, Sňevmesne joekehth learoesoejkesjh utnieh. Destie joekehth learoevierhtieh aaj sjidtieh. Eah saemien skňvloeh buektehth jeatja saemien skňvloste jeatja laanteste learoevierhtieh ňtnose vaeltedh.

N÷÷rjen bielesne lea sj´ere saemien learoesoejkesje. Seamma Sveerjesne jih Sňevmesne. Guktie Russlaantesne, ibie daejrieh. Daelie orre learoesoejkesjh darjoeminie. Learoesoejkesje saemien mubpine g´eline aaj darjoeminie, mah skňvloeh edtjieh joe tjaktjen 2005 ňtnosne utnedh. Nordlaanten fylhkeňlma lea aaj meatan daennie vihkeles jih lustes barkojne.
 
Gosse saemiej rijhki leah joekehts learoesoejksjh dellie akte vielie dňeriesmoere jŠjhta. Saemieng´ele mňedtien haaran ÷÷vtede gelline lehkine Saepmesne. Daerpies seamma termonolovgijem utnedh, guktie nimhtie buerebe learoevierhtide lňtnodh. Badth daerpies aaj sinsitniej smaaretj´ertide buerebe guarkedh, jih aaj baajedh saemien dajvh sijjen lahtsh j´jtsh saemien g´elesne utnedh. Nimhtie saemien smaaretjiertide jih d´hte gellielaaketje saemien siebredahkem vaarjele jih evtede.  

Nordlaanten fylhkenňlma, byjjehtimmie- jih ÷÷hpehtimmiegovtese ňtna gajhkh rňajvarimmieh daerpies mah saemieng´elem gorredieh jih evtedieh. Nordlaanten fylhkeňlma lea j´jtse learoevierhtie-prosjeekten tj´rrh Saemiedigkine ektine barkeme.

Vuejnijibie daerpies institusjovni ektine barkedh giej sj´ere d´edte g´elem jih saemien ÷÷hpehtimmiem gorredidh jis edtjijibie buektiehtidh ňarjelsaemien g´elem gorredidh.  Daesnie moenijibie Saemien J´lleskuvle, Troms°en Unviversitete jih J´lleskuvle Noerhte- Tr÷÷ndelagesne jih J´lleskuvle Nordlaantesne Nesnesne. 

     ľ  Kanne sagki vihkielňbpoe laavenjostedh gosse dan gellie dňeriesmoeri ňvtelen g´ele÷÷vtiedimmesne ňarjelsaemien raedtesne tjňadtjoejibie.

 

Tjaaleldahken lŠstoe 

Nyttige nettsteder

  • SOFF, Sentralorganet for fleksibel lŠring i h°gere utdanning. Side med pekere til ulike artikler og sider om fleksibel lŠring i h°yere utdanning.
  • www.soff.no
  • www.soff.uit.no
v
Fylkesmannen i Nordland © 2005 - Design og l°sning © Seria